نوار سیلیکونی | انواع نوار سیلیکون
نوار سیلیکونی یکی از متریال هایی است که شاید در ظاهر یک قطعه ساده لاستیکی به نظر برسد، اما در دنیای واقعی، نقشی حیاتی در عملکرد ده ها نوع دستگاه صنعتی، مجموعه های تولیدی، صنایع غذایی و حتی تجهیزات آزمایشگاهی دارد. بسیاری از خرابی های دستگاه های حرارتی، نشتی های ناگهانی، و مشکلات مربوط به دوخت و درزگیری، دقیقاً زمانی رخ میدهد که کیفیت یا استاندارد نوار سیلیکون مناسب انتخاب نشده باشد. این محصول به دلیل تحمل حرارت بالا، انعطاف پذیری فوق العاده و ماندگاری طولانی، جایگزینی ایده آل برای لاستیک های معمولی و نوارهای EPDM یا PVC محسوب میشود.
نوار سیلیکونی چیست؟
نوار سیلیکونی پروفایلی از جنس لاستیک سیلیکون (VMQ) است که از پلیمرهای سلیکونی مقاوم در برابر حرارت ساخته میشود. این نوارها در مقاطع مختلف تولید میشوند:
- تخت
- مربعی
- گرد
- توخالی
- لبهدار
- تقویتشده
- فودگرید (شفاف)
- نسوز صنعتی (قرمز آجری)
سیلیکون برخلاف لاستیک های معمولی، در اثر دمای بالا خشک، شکننده یا ذوب نمیشود. همین ویژگی باعث شده که نوار سیلیکون در صنایع حساس ترین نقش ها را برعهده بگیرد.
محصول مرتبط: لیست قیمت تسمه نقاله|قیمت لاستیک نوار نقاله
دلایل محبوبیت نوار سیلیکونی در صنعت
- 1. مقاومت حرارتی فوق العاده : بزرگ ترین مزیت سیلیکون، پایداری حرارتی آن است. نوار سیلیکونی بدون تغییر شکل، ترک یا خشک شدن، در دماهای بالا و پایین کار میکند. این ویژگی آن را برای کوره ها، دستگاه های دوخت و تجهیزات صنایع غذایی ایده آل میکند.
- 2. انعطاف پذیری و کشسانی بالا : حتی در دمای زیر صفر، نوار سیلیکونی همچنان انعطاف دارد و شکننده نمیشود.
- 3. ایمنی برای صنایع غذایی و دارویی : سیلیکون Food Grade فاقد بو، طعم و مواد مضر است؛ بنابراین برای دستگاه های بسته بندی، درزگیری مخازن و انتقال مواد کاملاً مناسب است.
- 4. مقاومت در برابر مواد شیمیایی : نوار سیلیکونی با روغن ها، اسیدهای ضعیف، الکل و بخار واکنش نمیدهد.
- 5. طول عمر و پایداری بالا : مقابل UV، نور خورشید و اکسیداسیون مقاوم است؛ این یعنی ترک خوردگی و خشک شدن بسیار دیرتر از لاستیک های دیگر اتفاق می افتد.
چرا نوار سیلیکونی تا این حد مهم است؟
سیلیکون به صورت طبیعی ماده ای پایدار است و ساختار مولکولی آن به گونه ای است که:
- پیوندهای مستحکم Si-O دارد
- در برابر اکسیژن، UV، حرارت و سرما بسیار مقاوم است
- جذب رطوبت تقریباً صفر دارد
- به آسانی ترک برنداشته و خراب نمیشود.
به همین دلیل وقتی دستگاهی در دمای بالا کار میکند، هیچ متریالی به اندازه نوار سیلیکونی نمیتواند طول عمر بالا و ثبات ابعادی را تضمین کند.
انواع نوار سیلیکونی
۱. نوار سیلیکونی تخت
پرکاربردترین فرم مناسب برای:
- دستگاه دوخت
- المنت حرارتی
- کورهها
- درزگیری
2. نوار سیلیکونی گرد
انعطاف پذیری بالا، مناسب برای:
- درزگیر فشاری
- لولهبرداری
- محفظههای تحت فشار
۳. نوار سیلیکونی مربعی یا مستطیلی
در جاهایی استفاده میشود که پایداری هندسی مهم است. مثلاً دستگاه های بسته بندی یا تجهیزات صنعتی.
۴. نوار سیلیکونی شفاف (Food Grade)
برای صنایع غذایی و دارویی
بدون بو، بدون طعم، دارای تاییدیه بهداشتی.
۵. نوار سیلیکونی تقویتشده
گاهی با الیاف یا لایه داخلی تقویت میشود تا:
- فشار بیشتری تحمل کند
- در برابر کشش مقاومتر باشد
کاربردهای نوار سیلیکونی
نوار سیلیکونی یک متریال چندمنظوره است و تقریباً در هر صنعتی که دما یا فشار بالا وجود داشته باشد، کاربرد دارد:
صنایع حرارتی
- دستگاه دوخت پک
- المنت های حرارتی
- کوره آزمایشگاهی
- هیتر و خشک کن
در این کاربردها نوار سیلیکونی نقش عایق حرارت و درزگیر مقاوم را دارد.
صنایع غذایی و بسته بندی
- نوار تفلون و المنت دستگاه دوخت
- واشر و درزگیر ظروف و تانک ها
- انتقال مواد حساس به آلودگی
صنایع پزشکی و دارویی
- تجهیزات آزمایشگاهی
- سیستمهای پمپاژ و انتقال مواد استریل
صنایع مکانیکی و عمرانی
- درزگیر پنجرههای صنعتی
- آببندی تابلو برق
- ماشینآلات CNC و برش
صنایع تاسیساتی و مکانیکی
- آب بندی انواع فلنج
- کاهش لرزش تجهیزات
- عایق بندی محیطهای پرحرارت
صنعت برق و الکترونیک
- عایق حرارتی برای کابل های صنعتی
- آب بندی تابلو برق
- جلوگیری از نفوذ گردوغبار
مشخصات فنی مهم نوار سیلیکونی
۱. محدوده دمایی : نوار سیلیکونی استاندارد در بازه زیر عملکرد ایده آل دارد:
- از ۶۰- تا ۲۵۰ درجه سانتیگراد
- نوع نسوز ویژه تا ۳۰۰ درجه
این ویژگی، اصلی ترین دلیل استفاده از آن در دستگاه های دوخت، المنت های حرارتی و تجهیزات کوره ای است.
۲. سختی (Shore A) : سیلیکون در سختی های ۳۰ تا ۷۰ شور تولید میشود. هرچه عدد بالاتر باشد، نوار ویژگی های زیر را خواهد داشت:
- سفتتر
- مقاومتر
- کمتر ارتجاعی
سختی مناسب برای دستگاه دوخت: ۴۰ تا ۵۵ شور
۳. مقاومت شیمیایی : نوار سیلیکونی در برابر موارد زیر مقاوم است:
- روغنها
- اسیدهای ضعیف
- الکل
- بخار
- UV و نور خورشید
- ازن
به همین دلیل برای محیط های آزمایشگاهی و خطوط تولید مناسب است.
۴. گریدهای مختلف
نوار سیلیکونی در دو دسته اصلی عرضه میشود:
- صنعتی (Industrial Grade)
- فودگرید (Food Grade) – مناسب صنایع غذایی، دارویی و پزشکی
ساختار تولید نوار سیلیکونی
نوار سیلیکونی با فرآیند Extrusion تولید میشود.
در این روش مواد سیلیکونی:
- مخلوط و همگنسازی میشوند.
- وارد اکسترودر میشوند.
- از قالب مخصوص خارج شده و اصطلاحاً “پروفیل” میشوند.
- در تونل حرارتی ولکانیزه میگردند.
- خنک و بسته بندی میشوند.
این روش باعث میشود نوار سیلیکون ویژگی های زیر را داشته باشد:
- سطح صاف
- ضخامت یکنواخت
- خواص ثابت
- عمر بالا
مزایای نوار سیلیکونی
- تحمل حرارتی بالا
- مقاومت عالی در برابر پارگی
- انعطافپذیری حتی در سرما
- جلوگیری از نشتی و افت فشار
- سازگار با محیط های بهداشتی
- مقاومت در برابر UV و نور
- عدم تولید بو و طعم
- بی اثر بودن در برابر رطوبت
- طول عمر بسیار بالا
- قابلیت سفارش در مقاطع سفارشی
نحوه تشخیص نوار سیلیکونی مرغوب
- سطح یکنواخت و صاف
- عدم وجود حباب یا ترک ریز
- بازگشت سریع به حالت اولیه
- بو نداشتن
- انعطاف زیاد در سرما
- عدم تغییر رنگ در برابر فشار دست
نوارهای بیکیفیت معمولاً:
- سریع خشک میشوند
- در دمای بالا تغییر شکل میدهند
- بوی لاستیک میدهند
- ترک خوردگی سریع دارند
چطور نوار سیلیکونی مناسب دستگاه خود را انتخاب کنیم؟
برای انتخاب دقیق، به این چهار نکته توجه کنید:
- دمای کاری دستگاه: اگر دما بالاتر از ۲۵۰ درجه است، سیلیکون نسوز ۳۰۰ درجه انتخاب شود.
- مقطع موردنیاز: تخت، مربعی یا گرد؟ نوع غلط انتخابشده باعث کاهش عمر نوار میشود.
- سختی سیلیکون (Shore): هرچه سختی کمتر باشد، انعطاف بیشتر است. برای دستگاه دوخت، سختی ۴۰–۵۰ شور مناسب تر است.
- استفاده در محیط غذایی: در این حالت باید از سیلیکون Food Grade شفاف استفاده شود.
سؤالات متداول
- آیا نوار سیلیکونی در برابر حرارت مستقیم مقاوم است؟ بله؛ تا دمای ۳۰۰ درجه کاملاً پایدار است، اما برای شعله مستقیم باید از سیلیکون نسوز ویژه استفاده شود.
- آیا نوار سیلیکونی خشک یا شکننده میشود؟ برخلاف لاستیک های معمولی، سیلیکون در طولانیمدت در برابر حرارت، UV و سرما مقاومت بالایی دارد و خشک نمیشود.
- نوار سیلیکونی مناسب دستگاه دوخت چیست؟ نوار سیلیکونی تخت ۳×۵ یا ۵×۱۰ میلیمتر بسته به نوع دستگاه.
- آیا امکان تولید سفارشی وجود دارد؟ بله؛ مقطع، رنگ، سختی و اندازه دقیق طبق سفارش قابل تولید است.
مطالب مرتبظ
- نوار نسوز تفلون (PTFE)
- رولیک نوار نقاله
- تسمه نقاله PVC